|
|
|
NGC 7293 - mgławica planetarna Ślimak lub Helix znajdująca się w gwiazdozbiorze Wodnika. Jest to najbliższy
Słońcu tego typu obiekt, odległy o jedyne 650 lat świetlnych (ly). Zdjęcie, będące w rzeczywistości połączeniem obrazów
z Kosmicznego Teleskopu Hubble i obserwatoriu Kitt Peak w Arizonie, w dużej rozdzielczości można pobrać
z Hubble Site. Określenie mgławicy jako "planetarna" nie ma nic wspólnego z formowaniem planet (przynajmniej nie bezpośrednio), a jest jedynie reliktem pierwszych obserwacji nieba. Patrząc przez mały teleskop mgławica ta wygląda jak dysk planetarny. W rzeczywistości jest to migawka z końcowego etapu zycia gwiazdy, masą zbliżonej do Słońca, kiedy to eksplodując wyrzuca ona w przestrzeń strumienie gazów. Obłok ten jest następnie podświetlany promieniowaniem ultrafioletowym przez pozostały po wybuchu, gorący biały karzeł. Szczegółowe zdjęcie ujawnia niesamowitą strukturę mgławicy: zdaje się, że widać na nim delikatne pajęcze włókna, rozbiegające się symetrycznie na zewnątrz, niczym szprychy w kole rowerowym. Podejrzewa się, że Helix tworzą dwa, niemal prostopadłe do siebie dyski. Widoczne kolory odpowiadają pobudzanym gazom: niebieść tworzy tlen, czerwień tworzy azot. Średnica Ślimaka to ok. 3 ly, czyli prawie 3/4 odległości od naszego Słońca do najbliższej mu gwiazdy. Źródło: HubbleSite.org |
|
NGC 6369 - mgławica planetarna Mały Duch widoczna w konstelacji Wężownika. Jej odległość od nas, Zieman, jest szacowana w przedziale 2000-5000 ly.
Swoją nazwę zawdzięcza słabej widoczności. Obraz w dużej rozdzielczości można pobrać z Hubble Site Podobnie jak Helix, jest to relikt gwiazdy masowo zbliżonej do Słońca, która po etapie czerwonego olbrzyma eksplodując wyrzuciła w przestrzeń obłoki gazów. Pozostałe po gwieździe jądro emitując promieniowanie ultrafioletowe powoduje jonizację otaczającego obłoku gazu. Charakterystyczną zieleń tworzy wodór. Średnica Małego Ducha to ok. 1 ly. Nasze Słońce może wyrzucić podobną mgławicę gazu, uciekającego z prędkością 25 km/s, który ulegnie rozproszeniu po około 10000 lat. Pozostałe po Słońcu żarzące się jądro stopniowo będzie się wychładzać, stając się ostatecznie białym karłem, aż w końcu po całkowitym wychłodzeniu stanie się niewidocznym czarnym karłem. Źródło: HubbleSite.org |
|
NGC 6543 - mgławica planetarna Kocie Oko znajdująca się w konstelacji Smoka, odległa od Ziemi o ok. 3300 ly.
Obraz w dużej rozdzielczości można pobrać z Hubble Site Kocie Oko jest jedną z najwcześniej zauważonych mgławic, ale jednocześnie jedną z najbardziej złożonych. Przyglądając się zdjęciu widać poskręcaną strukturę, skorupy, strumienie i węzły z wyrzuconego gazu. Podejrzewa się, że za taki stan odpowiada seria eksplozji zachodząca w odstępach ok. 1500 lat oraz, wynikający z ciśnienia promieniowania, wiatr gwiazdowy. Możliwe jest również, że wewnątrz mgławicy znajduje się gwiazda podwójna. Interakcja takiego układu gwiazd może powodować powstanie tzw. dysku akrecyjnego, kiedy to masa jednej z gwiazd opada na drugą (większą, czyli mającą silniejszą grawitację). Takie zjawisko może tworzyć strumienie biegunowe, czyli wyrzuty materii wzdłuż osi obrotu. Te z kolei oddziaływując na wcześniej wyrzucone obłoki gazu mogą być odpowiedzialne za widoczne stożkowate wypustki. Źródła: HubbleSite.org (1), HubbleSite.org (2) |
